Een statistische methode: Adolphe Quetelet en de geschiedenis van statistiek

Statistische methoden zoals we die vandaag gebruiken hebben een geschiedenis in een reeks van disciplines, variërend van sterrenkunde tot sociologie, van geschiedenis tot plantenkunde. Deze verschillende historische ontwikkelingen komen samen in één persoon: de negentiende-eeuwse Belgische astronoom en wiskundige Adolphe Quetelet (1796-1874). Vanuit het observatorium in Brussel verspreidde Quetelet zijn ideeën over het verzamelen, organiseren en analyseren van statistische data in de vorm van een internationaal project. Hiervoor had hij contact met veel observeerders die hem data konden sturen aan de hand van afgesproken richtlijnen. We bekijken Quetelets project, aanpak en invloed aan de hand van voorbeelden uit allerlei verschillende disciplines om de brede geschiedenis van statistiek verder te begrijpen.

Presentatie

Statistiek vormgegeven – de grafische methode in Nederland

Lijn, staaf- en cirkeldiagrammen zijn bedacht in de negentiende eeuw. Nederlandse statistici hebben best een tijdje geworsteld met het vinden van de juiste vorm voor die nieuwe ‘grafische methode’ en lang niet iedereen was direct overtuigd van hun nut. Met vallen en opstaan ontstonden de grafische conventies die wij tegenwoordig heel normaal vinden. In deze interactieve workshop gaan we in groepjes historische grafische voorstellingen bestuderen. Door vervolgens samen op deze diagrammen te reflecteren, verbeelden we de opkomst van de grafische statistiek in Nederland. Dat biedt een nieuwe manier om te onderzoeken hoe de statistiek werd ‘vormgegeven’ in deze tijd. Tot slot gaan we in op de vraag: was er ook een Nederlandse Florence Nightingale?

Presentatie

De gebruikte afbeeldingen zijn via de links in de presentatie te downloaden voor de beste kwaliteit.

Kijk op Kans – democratisering van het wiskundeonderwijs in de jaren ‘70

 In 1973 werden een aantal weken lang rekenlessen via de televisie uitgezonden, onder de naam Kijk op Kans. Deze lessen en bijbehorend materiaal voor het basisonderwijs waren ontwikkeld door de Wiskobas groep van het Instituut voor de Ontwikkeling van Wiskunde Onderwijs (IOWO). Met dit project wilde Wiskobas via het democratische medium van televisie zo veel mogelijk docenten (en leerlingen) wegwijs maken in het ‘moderne’ wiskunde onderwijs. Kijk op Kans is op verschillende manieren een goed voorbeeld van de invloed die de progressieve maatschappelijke stromingen hadden op het wiskundeonderwijs. Niet alleen het onderwerp, statistiek en kansberekening, was modern, ook de didactiek en de betrokkenen: zelfs ouders konden meewerken aan de wiskundige ontwikkeling van hun kind! In deze presentatie laat ik aan de hand van het Kijk op Kans materiaal zien hoe in de jaren ’70 van de twintigste eeuw het reken-wiskundeonderwijs gemoderniseerd en gedemocratiseerd werd.

Presentatie

Florence Nightingale – how she used, managed and explained data to save lives. (Engelstalige lezing)

Florence Nightingale is in de wiskundewereld bekend om haar bijdrage aan de statistiek en haar visualisatie van gegevens met behulp van pooldiagrammen.  Maar de details van haar werk worden vaak niet ten volle gewaardeerd.  Deze lezing, die gebaseerd is op Nightingale’s eigen geschriften, laat zien hoe ze het gebruik en beheer van gegevens door Britse ambtenaren tijdens en na de Krimoorlog niet alleen ter discussie stelde, maar ook corrigeerde.  Haar werk beïnvloedde beleidsmakers in het Britse leger en de regering, wat resulteerde in betere omstandigheden voor zowel soldaten als de werkende klasse.  Haar aantekeningen over het gebruik en beheer van gegevens zijn in de huidige gegevensgerichte maatschappij net zo relevant als in het Victoriaanse Groot-Brittannië.

Presentatie